Cornage bij het paard is een aandoening van de bovenste luchtwegen waarbij één van de stembanden en het bijbehorende arytenoïdkraakbeen in het strottenhoofd niet meer normaal functioneren. Deze aandoening wordt ook wel laryngeale hemiplegie of recurrent laryngeal neuropathy (RLN) genoemd en betreft in de meeste gevallen de linkerzijde.

Bij een gezond paard wordt het strottenhoofd tijdens inspanning maximaal geopend, zodat voldoende lucht via de luchtpijp naar de longen kan stromen. De spieren rond het strottenhoofd zorgen ervoor dat de stembanden en arytenoïdkraakbeentjes naar buiten worden getrokken en de luchtweg wordt vrijgemaakt. Bij cornage raakt de nervus laryngeus recurrens, de zenuw die één van deze spieren aanstuurt, aangetast. Hierdoor functioneert de bijbehorende spier steeds minder goed en kan uiteindelijk een gedeeltelijke of volledige verlamming ontstaan. Het arytenoïdkraakbeen kan dan onvoldoende worden geopend, waardoor de luchtweg vernauwd blijft.

Vooral tijdens inspanning, wanneer het paard meer zuurstof nodig heeft, kan deze vernauwing klachten veroorzaken. Een paard met cornage, ook wel een corneur genoemd, maakt vaak een typisch fluitend, gierend of rochelend ademhalingsgeluid. Afhankelijk van de ernst kan cornage ook leiden tot een verminderd uithoudingsvermogen en prestatieverlies.

Bij Dierenkliniek Den Ham kunnen we uw paard onderzoeken op cornage en beoordelen in welke mate de luchtweg wordt belemmerd. Op basis van de bevindingen, de ernst van de aandoening en het gebruiksdoel van uw paard adviseren we u over de meest passende behandeling. Wanneer een operatie nodig is, bespreken we uitgebreid de mogelijkheden.

Het meest herkenbare symptoom van cornage is een afwijkend ademhalingsgeluid tijdens inspanning. Dit wordt vaak omschreven als een fluitend, gierend of rochelend geluid. In rust zijn paarden met cornage vaak symptoomloos, waardoor de aandoening soms pas tijdens intensievere arbeid wordt opgemerkt.

Naast een afwijkend ademhalingsgeluid kan een paard met cornage sneller vermoeid raken, minder uithoudingsvermogen hebben of minder goed presteren. Bij ernstigere vormen kan de vernauwing van de luchtweg leiden tot duidelijke ademhalingsproblemen tijdens inspanning.

Mogelijke symptomen van cornage zijn:

Een afwijkend ademhalingsgeluid betekent niet automatisch dat een paard cornage heeft. Ook andere aandoeningen van de bovenste luchtwegen kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken. Een goede diagnose is daarom belangrijk.

Wanneer een paard een afwijkend ademhalingsgeluid maakt of er een vermoeden van cornage bestaat, is nader onderzoek van de bovenste luchtwegen nodig.

Een belangrijk onderdeel van de diagnose is een endoscopie bij het paard. Hierbij brengt de dierenarts via de neus een dunne, flexibele camerabuis in. Hiermee kunnen de keel, het strottenhoofd, de stembanden en de beweging van de arytenoïdkraakbeentjes worden bekeken.

Zo kan worden vastgesteld of één zijde van het strottenhoofd onvoldoende functioneert en in welke mate de luchtweg wordt belemmerd.

Omdat cornage vooral tijdens inspanning klachten kan veroorzaken, kan het in bepaalde gevallen zinvol zijn om de luchtwegen tijdens arbeid te beoordelen. Met een dynamische endoscopie kan het functioneren van de bovenste luchtwegen tijdens inspanning in beeld worden gebracht.

Op basis van de onderzoeksresultaten kan de ernst van de afwijking worden beoordeeld en kan worden bepaald welke behandeling het meest geschikt is.

Wanneer uit onderzoek blijkt dat uw paard cornage heeft, is de juiste aanpak afhankelijk van de ernst van de aandoening en de klachten die het paard ervaart.

Niet ieder paard met cornage hoeft direct geopereerd te worden. Bij een milde vorm waarbij het paard geen of weinig klachten ervaart, kan in sommige gevallen worden gekozen voor monitoring of aangepast management.

Wanneer de vernauwing van de luchtweg leidt tot duidelijke ademhalingsproblemen of prestatieverlies, kan een cornageoperatie bij het paard worden overwogen. Daarbij kijken we niet alleen naar de mate van verlamming, maar ook naar het gebruiksdoel, de leeftijd en de algemene gezondheid van het paard.

De meest toegepaste chirurgische behandeling van cornage is een laryngoplastiek, ook wel een tie-back-operatie genoemd. Het doel van deze operatie is het permanent vergroten van de luchtweg.

Tijdens de laryngoplastiek wordt het verlamde arytenoïdkraakbeen met behulp van sterke hechtingen in een meer geopende positie gefixeerd. Hierdoor ontstaat meer ruimte in het strottenhoofd en kan tijdens inspanning meer lucht richting de luchtpijp en longen stromen.

Een laryngoplastiek kan in bepaalde gevallen worden gecombineerd met een ventriculectomie en/of cordectomie. Hierbij wordt weefsel van de zakjes van Morgagni en/of de aangedane stemband verwijderd. Het doel hiervan is de luchtstroom verder te verbeteren en het afwijkende ademhalingsgeluid te verminderen.